Επιστροφή στη κεντρική σελίδα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Η σπονδυλική στήλη αποτελείται από μια σειρά 33 ή 34 μικρών οστών που ονομάζονται σπόνδυλοι. Ανάλογα με τη θέση τους διακρίνουμε επτά αυχενικούς σπονδύλους, δώδεκα θωρακικούς, πέντε οσφυϊκούς, πέντε ιερούς και τέσσερις ή πέντε κοκκυγικούς. Στο μέσο των σπονδύλων υπάρχει μια τρύπα (σπονδυλικό τρήμα) μέσα από την οποία περνά ο νωτιαίος μυελός. Μπροστά από το σπονδυλικό τρήμα υπάρχει το σώμα του σπονδύλου και πίσω το τόξο του σπονδύλου. Από το τόξο ξεκινούν οι σπονδυλικές αποφύσεις. Οι 24 πρώτοι σπόνδυλοι λέγονται γνήσιοι κι ενώνονται μεταξύ τους με τους  μεσοσπονδύλιους δίσκους. Οι υπόλοιποι σπόνδυλοι λέγονται νόθοι και ενώνονται κατευθείαν μεταξύ τους (συνοστέωση).

ΚΥΡΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Η σπονδυλική στήλη δεν είναι ευθεία αλλά παρουσιάζει φυσιολογικά κυρτώματα (αυχενικό, θωρακικό, οσφυϊκό και ιεροκοκκυγικό). Τα κυρτώματα αυτά είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της όρθιας στάσης και την αποτελεσματικότερη απόσβεση πλήξεων και πιέσεων.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Η σπονδυλική στήλη προστατεύει τον νωτιαίο μυελό, χρησιμεύει για τις προσφύσεις (σημεία σταθεροποίησης) των μυών, παίζει τον ρόλο σταθεροποιητή των πλευρών, δρα, λόγω των κυρτωμάτων της, σαν εξουδετερωτής των διάφορων πιέσεων και πλήξεων, δίνει δύναμη, παρέχει ευκαμψία, προσφέρει προστασία στα όργανα και τις κατασκευές που περικλείει και αποτελεί συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα άνω και στα κάτω άκρα.

ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΙ ΔΙΣΚΟΙ

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι αποτελούν τους «απορροφητήρες» κραδασμού της σπονδυλικής στήλης (... κάτι ανάλογο με τα αμορτισέρ του αυτοκινήτου). Κάθε μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται περιφερικά από τον ινώδη δακτύλιο και κεντρικά από τον πηκτοειδή πυρήνα. Ο πηκτοειδής πυρήνας είναι μαλακός και ζελατινοειδής και μοιάζει σαν μία υδάτινη σφαίρα η οποία είναι ανελαστική στο κέντρο της. Ο ινώδης δακτύλιος αποτελείται από συγκεντρικά διατεταγμένες ίνες κολλαγόνου και ινώδη χόνδρο που βρίσκονται υπό τάση («πιέζονται») από τον πηκτοειδή πυρήνα. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι των οσφυϊκών σπονδύλων είναι παχύτεροι και πιο ανθεκτικότεροι από αυτούς των αυχενικών, για αυτό η περιοχή της μέσης μπορεί να αντέξει μεγαλύτερες επιβαρύνσεις από ό,τι ο αυχένας.

ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΙ ΔΙΣΚΟΙ

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι μπορούν, όπως το σφουγγάρι, να δεσμεύουν νερό και θρεπτικές ουσίες όταν χαλαρώνουν και να τα χάνουν όταν πιέζονται υπερβολικά. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, λόγω των πιέσεων που ασκούνται επάνω τους, μειώνεται το περιεχόμενό τους, σε νερό και θρεπτικές ουσίες, με αποτέλεσμα να μειώνεται η απόσταση μεταξύ των γνήσιων σπονδύλων. Με τον βραδινό ύπνο οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι ξεκουράζονται κι επανακτούν το υγρό περιεχόμενό τους, με συνέπεια την προσωρινή μεταβολή του ύψους : Το πρωί ξυπνάμε «ψηλότεροι» και προς τα βράδυ «γινόμαστε κοντύτεροι» κατά 1 – 2 εκατοστά. Αυτή η μείωση του ύψους είναι πιο εμφανής και γίνεται μόνιμη, κατά τη γεροντική ηλικία, γιατί, καθώς περνούν τα χρόνια, οι δίσκοι φθείρονται και χάνουν την ελαστικότητά τους.

ΣΥΝΗΘΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΩΝ ΔΙΣΚΩΝ

Η βιολογική φθορά μπορεί να έχει σαν συνέπεια την ελάττωση της εσωτερικής πίεσης του μεσοσπονδύλιου δίσκου και τη συρρίκνωση του πηκτοειδή πυρήνα, με αποτέλεσμα να χαλαρώνει η τάση του ινώδη δακτυλίου και να γίνεται πιο εύκολα η ρήξη του. Εκτός όμως από τις εκφυλιστικές διεργασίες, που ως ένα βαθμό είναι «αναμενόμενες» με την πάροδο της ηλικίας, μπορεί, από διάφορα άλλα αίτια, να προκληθεί παρεκτόπιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων από τη φυσιολογική τους θέση (κήλη του πηκτοειδή πυρήνα) ή είσοδος οστεοφύτων και οστέωση τμημάτων του δίσκου, λόγω απώλειας ελαστικότητας.

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Στους ενηλίκους η σπονδυλική στήλη συμπεριφέρεται σαν «ελαστική ράβδος», η κινητικότητα της οποίας περιορίζεται από συνδέσμους. Στη σπονδυλική στήλη μπορεί να γίνει πρόσθια κι οπίσθια κάμψη (έκταση), πλάγια κάμψη και στροφή. Στην περιοχή της μέσης (οσφυϊκή μοίρα) μπορούν να γίνουν οι κινήσεις της κάμψης προς τα εμπρός, της έκτασης προς τα πίσω και  της κάμψης προς τα πλάγια.  Η στροφή γίνεται μόνον στη θωρακική μοίρα. Η έκταση (οπίσθια κάμψη) είναι περισσότερο εντοπισμένη στον 11ο θωρακικό, στον 2ο οσφυϊκό και στους κατώτερους οσφυϊκούς σπονδύλους, οι οποίοι, επειδή έχουν μεγαλύτερη κινητικότητα, παθαίνουν συχνότερα κακώσεις, λόγω της υπερβολικής πίεσης που δέχονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι τους.

ΓΕΝΙΚΑ ΑΙΤΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΕΣΗ

Οι πόνοι στη μέση μπορούν να οφείλονται σε πολλούς μεμονωμένους λόγους ή συνδυασμό αιτιών. Πολλές φορές η αιτιολογία είναι ασαφής, δηλαδή δεν έχει ή δεν μπορεί να διαγνωστεί η ακριβής αιτία. Αν εξαιρέσουμε τις παθολογικές περιπτώσεις και καταστάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα αντανακλαστικό πόνο στην περιοχή της μέσης (νεφρολιθίαση, πόνοι περιόδου, όγκοι, ασθένειες των γεννητικών οργάνων, κ.λπ), οι πόνοι στη μέση οφείλονται κυρίως σε εκφυλιστικές φθορές ή άμεσους τραυματισμούς, που προκαλούνται από κακή στάση, λανθασμένες συνήθειες και απότομες ή παραφύση κινήσεις. Η ανεπαρκής ενδυνάμωση κοιλιακών και ραχιαίων και γενικά η αδυναμία των μυών που στηρίζουν («σταθεροποιούν») τη σπονδυλική στήλη, επιδεινώνει ήδη υπάρχοντα προβλήματα κι αυξάνει την πιθανότητα τραυματισμού.